بیز ایله اوزمانجلاريميز

http://anayurdumla.blogspot.com/2007/01/blog-post_12.html

بیز ایله اوزمانجلاريميز*

نئچه یئددیجه(هفته) بوندان اؤنجه، دان اولدوزو موسیقی قوروپونون کانسئرتینه گؤره، یولداشلارلا ییغیشیب، گئتدیک بهمن کولتور اوجاغینا(فرهنگسرای بهمن). نئچه میلیون تورک یئرلشه ن تهراندان، دئیه بیلرم 300 دن 400 نفره قدر گلمیشدیلر.

یا تبلیغات آز اولونموشدو، یا دان اولدوزو قوروپونون چیخیشلاری ایندی یه قدر چوخ کالیته لی(کئیفیتلی) و گوجلو اولماييب و یا بئله ده اولمازسا، دئمك اولار، اؤزوموز تکراری خالق ماهنی لاردان یورولموشوق!

بیر یولداشیم دئییردی، او کانسئرت قوروپونون کی کامانچا چالانی اولمادی، اؤزونو آذربایجان موسیقی قوروپو آدلاندیرابیلمز! باشقا ایمکانات یئترسیزلیکلري ایسه اؤز یئرینده.

من ده بو سؤزلر ایله مووافیق اولمایاراق دئییردیم ایندی کی دوروم دا، بئله قوروپلار، اوزلوق(هونر) ائله ييب چیخیش قورورلار؛ بوتون تورکلر گرک شیرکت ائدیب و بیر جوره مالی یاردیمچی اولسونولار. بو کانسئرت اویه لرینین هر بیری سی، موسیقی دن اؤنجه، باشقا بیر مشغله و ایشلری واردیر(تویلار دا موطوروبچولوک ائتمسه لر!) و ائله یه بیلمیرلر راحت و دینج خیال ایله، تکجه موسیقی ساحه سینده چالیشسینلار.

گئچن یئددیجه ایسه، ستارخان ادبی درنکی، قوربان بایرامینا گؤره بیر شئعر و موسیقی آخشامی قورموشدو و البته بو د‬ؤنه تهرانین بوجاغیندا قالمیش حکیمیه نین کولتور ائوینین تالاری، دولموشدو. موسیقی قوروپو، آشیقلار (و اؤزللیکله، آشیق سولدوز مهدی پور) چوخ گؤزل چالدیلار.

آما حئییف اولسون کی آپاریجی دئیه ن کیمی، اولماز کی بیر آذربایجان موسیقی تؤرنی قورولسون و اوندا سس سیستئمی دوز ایشله سین! میکروفونلار و سس اوجالدانلاری کسسه ایدیلر، چوخ آرتیق لذت آپاراردیق. آشیق سولدوزون سسی، چالدیقلاری و یاراتمیش هیجانی، حکیمیه نین، سویوق و ایستی سیز تالارینی قیزدیرمیش ایدی.

آنجاق بیلمیرم آذربایجانین خالق ماهنیلار لا موغامیندا نه واردیر کی، او نئچه یوزنفرلیک ییغینتیلار، نئچه مین نفر بیلینیردی. من اؤزوم موسیقی دونیاسینین تکنیکلریندن باشیم چیخمیر و تکجه دینله مک، ال چالماق و فیشقا چالماق، و شنلیک دن سونرا باشقا بیر ایش باشارمیرام. ایسته ییردیم بیر سؤزلر یازام و بو دویغولاری آچیقلایام.

آذربایجان موسیقی سینه گؤره، بیر یازی تاپابیلمه دیم کی بو مساله ني یاخشی دئسین. نه دن تیکراری و یا دا کئیفیتی آز اولان موسیقی لری، بو قدر سئویریک؟ میللتچیلیک دن سونرا، باشقا بیر شئیلر ايسه، آرا دا وارمي ؟

بونا گؤره، "فرهنگ و آهنگ" درگی سینین 13جو سایی سیندان، بیر یازی نی تورکجه یه چئویریرم؛ اولا بیلر، موسیقی نین اؤزل و فنی سؤزلري ايله تانیشلیقدان آرتیق، باشقا بیر اورتاق دویغولاری تانيياق کی باعیث اولور، تیکرار و کالیته چتینلیکلرینه باخمایاراق، بئله کانسئرتلره گئدیب و اؤزوموزه اونودولماز خاطيره لر یاراداق.

¯ ¯ ¯

ایلک گونلردن اوزاق

(یازانی: علی شهر آشوب، فرهنگ و آهنگ درگی سینین 13 جو سایی سی، 1385 شهریور و مئهر آیلاری)

نئچه ایل بوندان اؤنجه کی "لی لی افشار"، تهران دا چیخیشی وار ایدی، بونا گؤره چوخ سئوینیردیک کی اولوسلارآراسی بیر ایران کؤکنلی گیتاریست واردیر کی تهران دا وئرلیشی اولاجاق و بیز وئرلیشه باخیب، دینله یه جه ییک. "رودکی" تالاریندا اولان وئرلیشی، گوجلو و ائتگیلی بیر کانسئرت ایدی. او یوهان سئباستیان باخین، "پئرلودفوگ" و "آلگرو" اثرلرینی بئله تمکرکوز، چالاقلیق و یوخاری موزیکالیته ایله اجرا ائتدی کی وئرلیشین سونوندا گؤروجولر(تاماشاچیلار) بیر آز سوسماق دان سونرا، حرارت ایله آلقیشلادیلار.

لی لی افشار او گونلرده بیر مستر کلاس دا، قورموشدو و گیتار سئونلره اوندا شیرکت ائدیردیلر. دئدیگی سؤزلر و مطلبر، اونون گیتار چالماقداکی یوکسک بیلیم و تسلوطونو گؤستریردی؛ ائله بیل ائله بیل، او گونلردن سونرا دا، لی لی افشار نئچه دفه ایرانا گلیب و بیر چیخیشلار دا ائله میش، و تهران دا کی موسیقی چیخیشلارینین بیلدیریش یاییلماقلارین عجیب دورومونا گؤره، چوخلو ماراقلی لار بو ایفالار دان خبرلری اولماییب.

یای اورتاسینین 12 و 13جو گونلری وحدت تالاریندا، لی لی افشارین تک باشینا کلاسیک چالماغینی گؤردوک. یوخاری دا دئییلمیش دلیللره گؤره، چوخلو گیتاریستلر و کلاسیک موسیقی سئونلره، اؤنملی بیر کانسئرت ایدی.

لی لی افشار تهران دا دوغولوب و 10 یاشلیقدان گیتار چالماغینی باشلامیشدیر. او سونرالار، موسیقی نین یوکسک لیسانس درجه سینی، کلاسیک گیتار قونوسوندا، نیوانگلند کانسئرواتواریندان آلمیشدیر. افشار ایرانین ایلک قادینی دیر کی گیتار چالماق دا، دوکتورا درجه سینی فلوریدانین ایالتی بیلی یوردوندان آلمیشدیر. او ایسه، اولوسلار آراسی 12 گیتاریستین بیری سی دیر کی "آندریاس سئگویا"نین حوضورو، گونئی کالیفورنیا بیلی یوردوندا، سئچیلمیش دیر.

اونون چاغداش موسیقی یه ماراقلی اولماغی، سبب اولدو "ریضا والی"، "گری آیستئر"، "جیرارد دروژد"، "لوریس چوبانیان"، آرئن ملنس"، "کامران اینجه"، "باربارا کلب"، "مئرلین زیفرین"، و "سالوادور براتویزین" یئنی چیخارتدیقلارینین(اثرلری) ایلک ایفاچیلاریندان اولسون. او چوخلو کانسئرتلر، آمئریکا، آوستورالیا، ایران، اوردون، دانمارک، ایتالیا، آفریقا و گونئی آمئریکادا ایجرا ائتمیشدیر.

بو دؤنه ده بیر اولوسلارآراسی گیتاریسته اولان اومودلارلا، وحدت تالاریندا اوتوروب و نئچه ایل بوندان اؤنجه کی وئرلیشلردن گوجلو بیر باشقا چیخیشلار گؤزله ییردیک؛ چونکو فیکر ائدیردیک، یاش یوخاری گئتدیکجه هر باشقا "ویرتو اؤز" کیمی، چیخیشلار داها توتارلی(گیرا) و ائتگی لی اولاجاقدیر.

بو وئرلیش ده کی کسیملر(قیطعه لر)، بونلار ایدیلر: "ایزاک آلبنیز"ین "مایورکا" اثری، "فرناندو سور"ون "موزارتین بیر تئمینه چیخیش و واریاسونلار" و "قراند سولو" اثرلری، "آقوستین باریوس"ون "تانری سئوداسی یولوندا بیر صدقه" اثری، "ریضا والی"نین "گئچمک" اثری، "گری آیستئر"ین "دان قوشو(مرغ سحر)نا بیر فاتئزی" اثری، و سون دا ایسه، "آشیق وئیسل"ین "کارا توپراک" اثری "ریکاردو مویا"نین تنظیم ایله.

قیطعه لر چوخ یاخشی و موسیقی دن یوکسک بیر دوشونجه ایله ایفا اولوندولار، ائله کی اؤنجه دن گؤزله نیلیردی؛ آنجاق دینله ییجی بئله بیر چیخیشلار دا، تئکنیکال نقصی اولمایان چیخیشدان یوخاری، باشقا بیر شئی آختاریر؛ بیر شئی کی موزیسینلرین آز سایی سی اونا توجوه ائدیرلر و او، چالقیچی الی ایله باغیشلانمالی، موسیقی ده اولان روح و ائنرژی دیر.

بللی دیر موسیقی نین جانلی چیخیشی هم تئکنیکال و همده موزیکال باخیمدان نقص سیز اولماغی گرکلی دیر، آنجاق یوکسک سوییه ده اولان چیخیشلاری بیربیری ایله فرقلی ائدن، اوزمانجين(هونرچي نين) دویغو وئرمک گوجو و یئتنکی دیر. اولابیلر، بو ایش ایچین بیر ساهمانلی و بیلیمسل بیر یول اولماسین و یا دلیل و منطیق ایله بو سونوج اله گلسین کی بو ایش نه جور اولور" آنجاق تجروبه بونو گؤستریب کی بیر جانلی چیخیش دان، یاخشی ائنرژی آلارکن، اوزمانج صحنه(سئن) ده اؤزونو اونوتموش و چالدیغی موسیقی سینده غرق اولوب ، باتمیشدیر(اؤرنک اولاراق یوخاری دئدیگیم، آشیق سولدوز). اولا بیلر بو قونو تکجه موسیقی ایله ایلیشیکلی لی اولماسین، یانی ساز و موسیقی بیلیمینین اؤیرنمه سی ایله رابیطه سی اولماسین. گئرچکدن، نه اولایا گؤره، او قدر ده یوکسک سوییه ده اولمایان بیر چیخیش گؤرنده، آنجاق هئچ زامان اونوتموروق و بئله ائتگی سی(تاثیر) اولور کی تقریبا سونسوز دور؟ و قارشی دا، نقصلری اولمایان چیخیشلاری، آنجاق همیشه سونا چاتماقلارینی گؤزله ییریک کی سالونو ترک ائدک!

اولا بیلر، بیر تک دلیل کی بو قونویا وئریب و و اونا دایانماق اولار، چالقیچی نین موسیقی ایله اؤز ایلیشیکلی اولماغی دیر؛ شاید اوزمانجين اؤز ایچیندن قاینایان بیر ماراق و ایرتیباط دیر و اوزمانج اونون کؤک(اساس) اولماغینا گؤره موسیقی نی ایجرا ائدیر.

چیخیش اولونان کسیملرین آراسیندا، بیر قیطعه وار ایدی "گذار(گئچمک)" آدیندا کی ریضا والی نین اثری دیر. بو موزیسین آوستریا(اتریش) ده تحصیل ائدیب و ایندی آمئریکا دا موسیقی اؤیرتمنلیگی و دوزه لتمه سینده چالیشیر. چیخیش "نوا" دستگاهیندا و بئله ائتگی لی و اینسیجاملی ایدی کی دینله ییجی دویموردو باشقا شکیل ده اولسایدی، یاخشی اولاردی. جالیب یئر، افشارین گیتار فینقئربوردوندا، پرده دؤرد-بیرلری(ربع) ایدی کی ایران موسیقی سی چیخیشی نین قابلیتی نی، سازا وئریردی و قیطعه اسکی(قدیم) موسیقی دوزه لدنلرین سبکینده و یا دا اسکی موسیقی سینده دوزه لمیش و اؤزل بیر قرینه لیک وارییدی؛ اؤرنک ایچین کسیمین ایلک تئمی، سوندا کادانس اولاراق ائشیدیلیردی و بعضی باشقا بؤلوملرده، تئم ترسینه شکیلده، یئیینجه آرپئژلرین آراسیندا گلیردی کی چوخ آیدین دگیلدی. مئلودیک و اوخوماق، چیخی(شرق) مئتودوندا کیمی بیر تیکه لر وار ایدی و افشارین چوخ یوکسک چیخیشی نی بوتؤوله ییردی(تکمیل ائدیردی). بو قیطعه نین گوجلو چیخیشی بونو گؤستریردی کی چالقیچی نئچه ایل ایران دان اوزاق اولماغی و باشقا یئرلرده موسیقی نی، باتی(غرب) مئتودوندا اؤیرنمه یینه، باخمایاراق، ایران موسیقی سی نین دویغوسونو یاخشی تانیییر. بئله لیک له او شئی کی موسیقی دن آختاریریق، اولابیلر بو قیطعه نین آپارماغیندا تاپیلیردی.

هر حالدا، اومود کی گینه ده لی لی افشارین چیخیشلارینی ایران دا گؤرک. بونون کیمی اوزمانجلار، تکجه اؤز اؤلکه لرینین موسیقی صحنه لرینده حوضور تاپماقلارییلا، موسیقی ماراقلیلاری و چالیشقانلارینین یوکسلیشینه باعیث اولورلار؛ تئکنیک جینسیندن اولان یوخ، بلکه شوعور، دویغو و ماراغین یوکسلمه سی و بو اؤنم او چاغ یاراناجاق کی لی لی افشارین تایلاری، اؤزلری ماراقلا، اؤز دوغوم یوردونداکی ایلکین حوضور گونلری کیمی، صحنه یه گلسینلر.

آيدين . ك

قیش ایلکی نین 23 نجو گونو - 1385

Jan.13 .2007

*) سايين مئهران باهاري نين اؤنرينه گؤ‬ره، «هونرچي(هنرمند)»ـنين يئرينه، «اوزمانج» سؤزونو ايشله تديم.

باخیشینیزی یازین:

Baxışınızı yazın:

ثبت نظر:

comments

http://anayurdumla.blogspot.com/2007/01/blog-post_12.html

توجه:

اين وبلاگ در راستاي اصول پانزده و نوزدهم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، در موضوعات فرهنگي-اجتماعي فعاليت کرده و نويسنده آن وابسته به هيچ گروه و حزب سياسي و ... نمي باشد.

http://www.anayurdumla.blogspot.com/

E-Mail:

celalkivi@publicist.com